Spektrum autyzmu

Do diagnozy autyzmu stosuję dwa komplementarne badania:

ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule, Second Edition):

  • To aktualnie najlepszy na świecie test do diagnozowania zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD – Autism Spectrum Disorder).
  • Jest to częściowo ustrukturyzowany, wystandaryzowany protokół obserwacji, umożliwiający zebranie informacji na temat komunikacji, wzajemności interakcji społecznych i ograniczonych lub powtarzanych zachowań.
  • Test składa się z 5 modułów (wersji) przeznaczonych dla badanych różniących się wiekiem (minimalny wiek to 12 miesięcy) i poziomem rozwoju ekspresji językowej.
  • Badanie jest rejestrowane w wersji audio-video w celu weryfikacji przez diagnostę wstępnej oceny.
ok. 1h
1 rok+
tylko stacjonarnie

ADI-R (Autism Diagnostic Interview – Revised):

  • To w wysokim stopniu wystandaryzowane i wszechstronne narzędzie przeznaczone do oceny diagnostycznej dzieci, adolescentów i dorosłych z podejrzeniem ASD.
  • Wywiad składa się z 93 pytań odnoszących się do trzech dziedzin funkcjonowania tj.: języka i komunikacji; wzajemności interakcji społecznych; oraz ograniczonych, powtarzalnych i stereotypowych wzorców zachowań oraz zainteresowań.
  • Wywiad jest przeprowadzany zazwyczaj z rodzicami (osobami, które posiadają informacje o wczesnym rozwoju badanego).
2-3,5 h
1 rok+
można zdalnie

ADOS-2 służy ocenie zachowania występującego „tu i teraz”. Natomiast jednym z głównych celów wywiadu ADI-R jest poszukanie cech autystycznych we wczesnym dzieciństwie, co jest ważne dla diagnozy różnicowej.

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)

Do diagnozy pełnoletnich:

DIVA 5 (Diagnostisch Interview Voor ADHD).

  • To ustrukturalizowany wywiad dostosowany do kryteriów diagnostycznych zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, zwartych w DSM-5 (klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego).
ok. 2h
18+
można zdalnie

d2-R (Zrewidowana wersja testu do badania uwagi i koncentracji).

  • To test służący sprawdzeniu uwagi, koncentracji, zdolności do pracy pod presją, szybkości i dokładności pracy. W diagnozie ADHD wyniki interpretowane są pod kątem deficytów uwagi.
15 min
20+
tylko stacjonarnie

Diagnoza ADHD dorośli: DIVA-5 + MMPI-2 + d2-R. Jeśli osoba pełnoletnia podchodzi do badania w kierunku ADHD, to prawdopodobnie w toku dojrzewania wytworzyła pewne zachowania adaptacyjne, aby funkcjonować w neurotypowym świecie, przez co niektóre cechy typowe dla ADHD mogą nie być już widoczne, ale dalej w zakamuflowany sposób wpływają na jakość życia osoby, która prawdziwie ma ADHD. Test MMPI-2 jest wsparciem do wywiadu DIVA 5, aby sprawdzić, czy całościowy obraz kliniczny osoby z ADHD odzwierciedla się także w cechach osobowości badanych przez MMPI-2. Natomiast test d2-R może wykazać czy występują u osoby badanej trudności z uwagą i koncentracją, co jest charakterystyczne dla osób z ADHD.

Badanie MMPI-2 patrz w zakładce: Zaburzenia osobowości

Do diagnozy niepełnoletnich stosuję te 2 komplementarne badania:

DIVA 5 Young (Diagnostisch Interview Voor ADHD Young).

  • To ustrukturalizowany wywiad dostosowany do kryteriów diagnostycznych zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, zawartych w DSM-5 (klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego).
ok. 2h
6-18 lat
można zdalnie

Conners 3 (Zestaw kwestionariuszy do diagnozy ADHD i zaburzeń współwystępujących).

  • Diagnoza tym testem obejmuje różne obszary funkcjonowania dziecka, umożliwiając analizę profilową i dostrzeżenie indywidualnej specyfiki problemów dziecka.
  • Oddzielne kwestionariusze wypełnia osoba badana, rodzic oraz nauczyciel.
  • Kwestionariusze zawierają skale treściowe (Nieuwaga, Nadaktywność/Impulsywność, Problemy z nauką, Funkcje wykonawcze, Nieposłuszeństwo/Agresja, Relacje z rówieśnikami, Relacje z rodziną) oraz skale objawowe DSM (ADHD – deficyt uwagi, ADHD – nadaktywność/impulsywność, zaburzenia zachowania, zaburzenia opozycyjno-buntownicze).
  • Specyficzny sposób przeliczania wyników pozwala na określenie prawdopodobieństwa (w procentach) występowania ADHD.
  • Test posiada także skale przesiewowe w kierunku zaburzeń depresyjno-lękowych.
  • Badanie przeznaczone jest dla dzieci i młodzieży od 6 do 18 roku życia.
  • Wypełnienie kwestionariusza zajmuje ok. 20 minut.
  • Kwestionariusze mogą być wypełnione zdalnie.
20 min
6-18 lat
można zdalnie

Oba testy służą tej samej diagnozie. Dzięki wywiadowi DIVA-5 Young diagnosta ma więcej informacji o zachowaniach osoby badanej, niż zostanie to opisane przez badanego w kwestionariuszu. Ponadto dzięki kwestionariuszom diagnosta ma dodatkowe informacje także z perspektywy rodzica oraz nauczyciela, co daje więcej bardziej zobiektywizowanych informacji o tym jak osoba badana funkcjonuje w domu oraz w szkole.

Badanie inteligencji

Skala inteligencji Stanford-Binet 5 (SB5)

  • To powszechnie stosowany na świecie specjalistyczny test oceniający inteligencję i zdolności poznawcze w populacji i w szczególności w grupach specjalnych.
  • Test jest odpowiedni dla osób z niepełnosprawnością intelektualną.
  • Pełna skala IQ składa się z 10 podskal.
  • Test oparty jest o najbardziej aktualną teorię inteligencji CHC.
  • Bada zarówno wymiar werbalny jak i niewerbalny w 5 kategoriach: rozumowanie płynne, wiedza, rozumowanie ilościowe, przetwarzanie wzrokowo-przestrzenne i pamięć robocza.
  • Wyniki pełnego badania testem obejmują iloraz ogólny, iloraz werbalny, iloraz niewerbalny oraz wyniki poszczególnych czynników oraz wiek umysłowy.
  • Czas badania jest zależny od wieku i zdolności badanego. Pełna skala u osoby dorosłej wysoko funkcjonującej zajmuje zazwyczaj ok. 1,5h.
ok. 1,5 h
2-69 lat
tylko stacjonarnie

Badanie temperamentu i osobowości

FCZ-KT (R) – Formalna Charakterystyka Zachowania – Kwestionariusz Temperamentu Wersja zrewidowana.

  • Test ten jest narzędziem służącym do diagnozowania podstawowych, pierwotnie biologicznie uwarunkowanych wymiarów temperamentu, stanowiących część składową osobowości zgodnie z Regulacyjną Teorią Temperamentu.
  • Pozycje kwestionariusza tworzą 7 skal: Żwawość, Perseweratywność, Wrażliwość sensoryczną, Wytrzymałość, Reaktywność emocjonalną, Aktywność i Rytmiczność.
  • Na podstawie tych skal można określić starożytne typu temperamentu (melancholik, flegmatyk, sangwinik, choleryk).
  • Wyniki powalają na opis osobowości badanego i ostrożne prognozowanie jego możliwości adaptacyjnych do środowiska szkolnego lub zawodowego.
ok. 20 min
15+
można zdalnie

EPQ-R(S) – Kwestionariusz Osobowości Eysencka w wersji skróconej.

  • Test pozwala na zmierzenie 4 skal: psychotyzmu, ekstrawersji, neurotyzmu i kłamstwa (skala kontrolna).
  • Na podstawie wyników w skalach neurotyzmu oraz ekstrawersji można określić starożytne typy temperamentu (melancholik, flegmatyk, sangwinik, choleryk).
  • Wyniki powalają na opis osobowości badanego i ostrożne prognozowanie jego możliwości adaptacyjnych do środowiska szkolnego lub zawodowego.
  • (Skala psychotyzmu została uznana za nierzetelną w badaniach naukowych, dlatego nie interpretuję tych wyników.)
ok. 10 min
16+
można zdalnie

NEO-FFI – Inwentarz Osobowości (NEO – Five Factor Inventory).

  • To narzędzie diagnozujące cechy osobowości uwzględnione w popularnym modelu pięcioczynnikowym, określanym jako model „Wielkiej Piątki”.
  • Pozycje kwestionariusza tworzą 5 skal, które mierzą: Neurotyczność, Ekstrawersję, Otwartość na doświadczenie, Ugodowość i Sumienność.
  • Wyniki pozwalają na opis osobowości badanego i ostrożne prognozowanie jego możliwości adaptacyjnych do środowiska szkolnego lub zawodowego.
ok. 15 min
15+
można zdalnie

CISS – Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych.

  • To narzędzie służące do diagnozowania stylów radzenia sobie ze stresem.
  • Składa się ze stwierdzeń dotyczących różnych zachowań, jakie ludzie mogą podejmować w sytuacjach stresowych.
  • Wyniki ujmowane są na trzech skalach: Styl skoncentrowany na zadaniu, na emocjach oraz na unikaniu. Ten ostatni styl może przyjmować dwie formy: Angażowanie się w czynności zastępcze oraz Poszukiwanie kontaktów towarzyskich.
ok. 15 min
16+
można zdalnie

BHI-12 – Kwestionariusz Nadziei Podstawowej.

  • Nadzieja podstawowa rozumiana jest, zgodnie z teorią E. Eriksona, jako przeświadczenie jednostki o uporządkowaniu i sensowności świata oraz jego przychylności ludziom.
  • Przeświadczenie to stanowi czynnik warunkujący konstruktywne reagowanie człowieka na zmiany i przełomowe wydarzenia, zwłaszcza w sytuacjach ponoszenia nieodwracalnych strat.
ok. 10 min
16+
można zdalnie

Zaburzenia osobowości

Do diagnozy pełnoletnich:

SCID-5-PD (Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Badania Zaburzeń Osobowości według DSM-5).

  • To półustrukturalizowany wywiad przeznaczony do diagnozy 10 zaburzeń osobowości tj. zaburzenie osobowości: unikowe, zależne, obsesyjno-kompulsyjne, paranoiczne, schizotypowe, schizoidalne, histroniczne, narcystyczne, z pogranicza (borderline) oraz antyspołeczne.
  • Badanie służy rozpoznaniu zaburzeń osobowości i diagnozowania ich w sposób kategorialny (występuje/nie występuje) oraz wykazuje nasilenie danego zaburzenia.
ok. 2 h
18+
tylko stacjonarnie

MMPI-2 (Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości).

  • To najpopularniejszy na świecie i najbardziej przebadany naukowo samoopisowy kwestionariusz osobowości.
  • Stosuje się go przede wszystkim do oceny osobowości i zaburzeń psychicznych.
  • Zadaniem badanego jest ustosunkować się do 567 stwierdzeń dotyczących różnych zachowań i przekonań.
  • Wyniki inwentarza mogą być ujmowane na 121 skalach, dzięki czemu można uzyskać bardzo wszechstronny obraz funkcjonowania osoby w różnych obszarach zdrowia psychicznego.
ok. 1,5 h
18+
można zdalnie

Diagnoza zaburzeń osobowości i badanie całościowe osobowości: SCID-5 + MMPI-2. Kategorialna diagnoza zaburzeń osobowości jest istotna pod względem opracowywania strategii terapeutycznych (SCID-5). Natomiast całościowy, bardziej opisowy obraz osobowości (MMPI-2) może wykazać inne obszary, które także wymagają opieki terapeutycznej, a nie są uwzględnione w testach z diagnozą kategorialną.

Diagnoza zaburzeń osobowości, zaburzeń depresyjnych i lękowych, style radzenia sobie ze stresem: SCID-5-PD + KPD + CISS + STAI. Dobór testów służy przede wszystkich diagnozie kategorialnej zaburzeń osobowości (SCID-5-PD). Zaburzeniom osobowości często towarzyszą zaburzenia depresyjno-lękowe, czemu zbadaniu mają służyć testy KPD oraz STAI. Jednym ze znaczących czynników podtrzymującym zaburzenia depresyjno-lękowe oraz zaburzenia osobowości są nieadaptacyjne style radzenia sobie ze stresem. Diagnoza tych stylów może być punktem wyjścia w opracowywaniu strategii terapeutycznych.

Badanie CISS patrz w zakładce: Badanie temperamentu i osobowości

Badanie KPD i STAI patrz w zakładce: Zaburzenia depresyjne i lękowe

Zaburzenia depresyjne i lękowe

Do diagnozy dzieci i młodzieży:

CDI-2 – Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Depresji u Dzieci i Młodzieży.

  • Badanie może pomóc w identyfikacji dzieci i młodzieży cierpiących z powodu objawów depresyjnych.
  • Informacje o dziecku/adolescencie zbierane są z 3 różnych perspektyw (samoopisowej, rodzica oraz nauczyciela).
  • Kwestionariusze zawierają skale służące do pomiaru problemów emocjonalnych i problemów związanych z codziennym funkcjonowaniem.
  • Wersja samoopisowa zawiera dodatkowo podskale mierzące negatywny nastrój, objawy somatyczne, niską samoocenę oraz brak efektywności w działaniu i problemy interpersonalne.
ok. 10 min
7-18 lat
można zdalnie

Do diagnozy młodzieży i dorosłych:

KPD – Kwestionariusz do Pomiaru Depresji.

  • To kwestionariusz składający się z stwierdzeń odzwierciedlających podstawowe objawy związane z obniżeniem nastroju, takie jak utrata energii, anhedonia, myśli samobójcze, pesymizm i poczucie winy.
  • Wyniki ujmowane są na pięciu skalach: Deficyty poznawcze i utrata energii, Myślenie o śmierci, pesymizm i alienacja, Poczucie winy i napięcie lękowe, Objawy psychosomatyczne i spadek zainteresowań, Samoregulacja.
  • Ponadto w tym teście oblicza się wynik łączny, który stanowi ogólny wskaźnik nasilenia objawów depresyjnych.
  • Test pozwala także na kategorialną diagnozę depresji (występuje/nie występuje).
ok. 20 min
16+
można zdalnie

STAI – Inwentarz Stanu i Cechy Lęku.

  • To narzędzie służące do badania lęku rozumianego jako przejściowy i uwarunkowany sytuacyjnie stan osoby oraz lęku rozumianego jako względnie stała cecha osobowości.
  • Test składa się z dwóch podskal (lęk-stan i lęk-cecha).
  • Wysokie wyniki mogą świadczyć o występowaniu zaburzeń lękowych.
ok. 10 min
15+
można zdalnie

Ważne informacje

  • Za wyjątkiem testów ADOS-2, SB5, SCID-5, d2-R wszystkie inne usługi i testy mogą być świadczone zdalnie.
  • Testy diagnostyczne online wykonuję za pomocą platformy Epsilon, która działa tylko w systemie operacyjnym Windows. W przypadku braku posiadania takiego systemu, test musi zostać przeprowadzony stacjonarnie.
  • Spotkania online odbywają się przez platformę Google Meet.
  • Diagnozę formalną, która może pomóc w uzyskaniu różnorodnych świadczeń, może wystawić tylko lekarz psychiatra. W celu przyspieszenia diagnozy można lekarzowi psychiatrze okazać opinię psychologiczną wykonaną na podstawie testów psychologicznych.