Prokrastynacja – co zrobić aby nam się chciało?
Ostatnio dość popularny stał się temat prokrastynacji. Social media aż płoną od różnych form pomocy dla osób które „prokrastynują”. W związku z tym poruszeniem, chcielibyśmy przybliżyć temat prokrastynacji i przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie
„Czy faktycznie trzeba coś z tym robić?”
Nazwa prokrastynacja ( łac. prōcrāstinō – ‘odkładanie do jutra, z dnia na dzień’) została nadana przez badaczy analizujących to zjawisko i oznacza problem nieterminowego wywiązywania się z różnych zobowiązań. Opisujemy nim różne typy opóźnień: odkładanie na potem, zwlekanie, przekładanie, opóźnianie i wiele innych związanych z odraczaniem zadań.
Wiadomo, że każdemu z nas zdarza się coś odłożyć, z czymś zaczekać. Tyle się mówi o dbaniu o siebie i o Swój dobrostan, a przecież jesteśmy zmęczeni pracą, nauką, przytłaczają nas obowiązki życia codziennego, więc skąd nagle takie poruszenie tym tematem?
Otóż nie ma nic złego w przełożeniu zaplanowanego zadania na później, pod warunkiem, że po pierwsze, zabranie się za nie, pozwoli nam ukończyć je w zaplanowanym terminie i nie przysporzy nam dodatkowych nieprzyjemnych odczuć, a po drugie musimy sobie zadać pytanie: Dlaczego to robimy? Dlaczego odkładamy na później?
Pierwsze co może przyjść nam do głowy to: lenistwo, bo przecież co innego miałoby to być, skoro wolimy przeglądać Internet, albo oglądać seriale, zamiast zabrać się za obowiązki. Ale to nic bardziej mylnego i tu powoli przechodzimy do odpowiedzi na pytanie co sprawiło, że prokrastynacja zaczęła wzbudzać takie zainteresowanie wśród specjalistów.
Najczęściej prokrastynujemy, nie dlatego, że nam się nie chce tylko dlatego, że z zadaniem, które mamy do wykonania wiążą się pewne negatywne uczucia, a co za tym idzie, nasz mózg stara się uniknąć tej nieprzyjemności. To powoduje, że odkładamy niektóre zadania na później mimo, że jesteśmy świadomi tego, że nie jest to dobre rozwiązanie, a w przyszłości mogą nas czekać negatywne konsekwencje.
Działania te są związane z samokontrolą, dlatego to jak bardzo odkładamy coś w czasie, jest zależne wyłącznie od nas i tego jakie mamy nastawienie. A nasze nastawienie może zależeć z jednej strony od naszego samopoczucia, czy stanu zdrowia, ale także od subiektywnego postrzegania zadań, które mają być zrealizowane jako:
– zbyt trudne
– nieatrakcyjne
– stresujące, wyczerpujące i wieloetapowe
– zbyt łatwe
Do prokrastynowania przyznaje się 15-25% osób dorosłych, wśród młodzieży jest to aż 80-90%. Studenci przyznają, że najczęściej odkładają zadania obowiązkowe na rzecz nieproduktywnych form aktywności takich jak surfowanie po Internecie czy oglądanie telewizji, a te zachowania prowadzą do pogarszania wyników w nauce co w konsekwencji zaniża samoocenę i wywołuje poczucie dyskomfortu. Pojawiają się wyrzuty sumienia i poczucie winy z powodu zbyt późnego rozpoczęcia zadania i braku czasu na jego dokończenie. Z tego powodu odczuwa się też wstyd oraz lęk przed krytyką i porażką. Badania potwierdzają, że długotrwały stres wywołany częstym prokrastynowaniem może mieć negatywne skutki, takie jak:
− złe myśli na swój temat,
− frustracja,
− problemy z życzliwością dla samego siebie,
− niskie poczucie własnej skuteczności,
− obwinianie się,
− problemy ze snem,
− ogólne problemy zdrowotne.
W skutek zachowań prokrastynacyjnych, może dojść do pogorszenia stanu zdrowia somatycznego, psychicznego, zaburzeń relacji prywatnych i zawodowych, strat w ekonomicznej sferze życia i niepowodzeń edukacyjnych. Osoby prokrastynujące rzadziej korzystają z badań profilaktycznych, rzadziej też zgłaszają się na badania diagnostyczne i mimo, że mają zamiar konsultowania stanu Swojego zdrowia to wciąż wypada coś pilniejszego, co odracza ten zamiar. Poważnym zjawiskiem jest również fakt, że jeśli już prokrastynator podejmie się leczenia to pojawia się problem z systematycznym przyjmowaniem leków czy niekonsekwencją w korzystaniu z terapii psychologicznej lub psychiatrycznej.
W związku z poważnymi konsekwencjami jakie niesie za sobą prokrastynacja, warto znaleźć sposób na jej ograniczenie. Wszelkie działania nakierowane będą na zmianę nawyków oraz doskonalenie samokontroli. Ważne jest również znalezienie wewnętrznej oraz zewnętrznej motywacji, bez których realizacja na czas nie będzie możliwa. Jest mnóstwo sposobów na walkę z prokrastynacją i każdy może znaleźć najodpowiedniejszy dla siebie.
Jeśli podejrzewasz, że ten problem może dotyczyć właśnie Ciebie i zastanawiasz się jak zacząć to zmieniać, lub chcesz sprawdzić jakie techniki mogłyby pomóc właśnie Tobie, warto skorzystać z warsztatów na temat prokrastynacji, które wskażą jak w przystępny sposób skorzystać z technik, które pomogą zminimalizować następstwa prokrastynowania lub z psychoterapii podczas której krok po kroku odzyskasz poczucie sprawczości i wyćwiczysz odpowiednie zarządzanie czasem i odzyskasz siłę woli.
Wiemy, że bardzo trudno jest podjąć to wyzwanie, bo walka z prokrastynacją jest działaniem, które najchętniej odłożylibyśmy na później w pierwszej kolejności, natomiast biorąc pod uwagę wszystkie negatywne konsekwencje jakie za sobą niesie, warto podjąć ten wysiłek po to żeby odzyskać kontrolę nad Swoim życiem.
autor: mgr Magdalena Grejner
Źródło:
E., Jaworska (2013) Przyczyny i konsekwencje prokrastynacji akademickiej. Katedra Ekonomii Menedżerskiej i Rachunkowości, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie. Oeconomica 303 (72), 63–72.
K., Markiewicz, (2018) Prokrastynacja i prokrastynatorzy. Definicja, etiologia, epidemiologia i terapia. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Wydział Pedagogiki i Psychologii. VOL. XXXI, 3, 195-213.
W., Zawiślański (2023) Poradnik radzenia sobie z prokrastynacją. Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania Tutoring Gedanensis 8(2), 82-89.
